قرقری فرمان مفصل انتهای میل فرمان است که حرکت جعبه فرمان را به سگدست میرساند تا چرخ بپیچد. قرقری لق یا گردگیرپاره باعث تقه در پیچ، لقی فرمان، سایش لاستیک و کاهش دقت هدایت میشود. تعویض Outer یا Inner بودن را باید درست تشخیص داد و بعد از کار میزان فرمان الزامی است.
در بازار قرقری سرخارجی، سر داخلی و میل کامل رایج است. سازگاری چپ و راست و نوع رزوه حیاتی است. در ادامه علائم، تشخیص، چکلیست خرید و نصب را بررسی میکنیم.
قرقری چگونه کار میکند؟
گوی داخل محفظه زاویه میگیرد و حرکت خطی میل را به چرخش سگدست تبدیل میکند. گردگیر گریس را نگه میدارد و آب و شن را دور میکند. با پاره شدن گردگیر، گریس میرود و لقی شروع میشود.
قرقری خارجی نزدیک چرخ و قرقری یا سر داخلی نزدیک جعبه فرمان است. صدای تقه در دستانداز با فرمان مستقیم بیشتر به خارجی مربوط میشود؛ لقی زیاد وسط فرمان گاهی به داخلی یا خود جعبه مربوط است. تست جداگانه لازم است.
ضربه چاله و برخورد جدول فشار ضربهای به قرقری میآورد. بالانس نبودن و رینگ ضربهخورده هم عمر را کم میکند.
علائم خرابی
- لقی و بازی در فرمان
- تپه از جلو هنگام عبور از دستانداز با چرخاندن فرمان
- گردگیر پارهشده و گریس روی قطعه
- سایش لبه لاستیک
- کشیدن یا واکنش نامنظم فرمان
سیبک طبق و بوش هم تقهمانند میدهند. با جک زدن چرخ و تکان دادن در جهتهای مشخص، لقی قرقری را از سیبک جدا کنید. کمک نفر دوم روی فرمان تشخیص را آسان میکند.
فرمان هیدرولیک یا برقی معیوب هم لقی حس میدهد؛ اول مفصلهای مکانیکی را رد کنید.
جدول چکلیست خرید قرقری
| معیار | چرا مهم است | نکته خرید |
|---|---|---|
| خارجی یا داخلی + چپ/راست | قطعه اشتباه نصب نمیشود | محل دقیق را اعلام کنید |
| نوع رزوه و طول | میزان بعدی را خراب میکند | با نمونه قدیم مقایسه کنید |
| کیفیت گوی و گردگیر | قطعه ضعیف زود لق میشود | از اجناس خیلی ارزان مشکوک پرهیز کنید |
| مهره و پین نو | ایمنی اتصال به آن وابسته است | مهره خودقفل را دوباره نبستن |
| میزان فرمان بعد از نصب | بدون آن خودرو میکشد | در برآورد اجباری بگذارید |
نصب و میزان
قبل از باز کردن، موقعیت مهره میزان را علامت بزنید تا نزدیک تنظیم قبلی برگردید؛ با این حال میزان دستگاهی بعداً لازم است. قرقری را از سگدست با ابزار مناسب جدا کنید و به رزوه میل ضربه مخرب نزنید.
گشتاور مهره را رعایت کنید و پین را جا بزنید. گردگیر را سالم و در جای خود بگذارید. بعد از نصب حتماً زاویه چرخ و مرکز فرمان را میزان کنید؛ رانندگی بدون میزان لاستیک را میخورد و خودرو را میکشد.
چند کیلومتر اول به صدای تقه و لقی گوش دهید. بازبینی گشتاور در صورت توصیه سازنده انجام شود.
قرقری داخلی و جعبه فرمان
اگر سر داخلی خراب است، گاهی میل کامل توصیه میشود. گردگیر جعبه فرمان پارهشده را همزمان عوض کنید تا آلودگی به داخل جعبه نرود. نشتی روغن فرمان را جدی بگیرید.
لقی باقیمانده بعد از تعویض خارجی میتواند از داخلی یا خود جعبه باشد. عیبیابی مرحلهای جلوی تعویض تکراری را میگیرد.
در فرمان برقی، خطاهای سنسور زاویه بعد از کار جلوبندی گاهی نیاز به کالیبراسیون دارند؛ دفترچه همان خودرو را ببینید.
ایمنی و لاستیک
قرقری خیلی لق در دستانداز میتواند رفتار فرمان را ناگهانی کند. تعویض را عقب نیندازید. سایش لاستیک شانهای را بعد از میزان با جابهجایی یا تعویض مدیریت کنید.
رینگ ضربهخورده و بالانس نبودن فشار اضافه به قرقری میآورد. همزمان بررسی کنید تا قطعه نو زود خراب نشود.
بعد از تصادف بغل یا جدول، هر دو سمت را ببینید حتی اگر فقط یک طرف ضربه خورده باشد.
پیشگیری
چاله را آرامتر رد کنید و از مالیدن چرخ به جدول در پارک بپرهیزید. بازدید گردگیر هنگام تعویض روغن عادت خوبی است. صدای جدید فرمان را همان هفته پیگیری کنید.
کارواش زیرین گریس پاشیده از گردگیر پاره را لو میدهد. همان روز برای بازدید بیایید.
قطعه با کیفیت و میزان درست، لذت هدایت و عمر لاستیک را برمیگرداند؛ صرفهجویی روی قرقری ضعیف هزینه لاستیک و ایمنی را بالا میبرد.
تشخیص خارجی و داخلی، میزان و ایمنی
لقی قرقری خارجی را با تکان چرخ از سیبک طبق جدا کنید و سر داخلی را جداگانه ببینید. علامت زدن طول میل قبل از باز کردن نزدیک تنظیم قبلی برمیگرداند اما جایگزین میزان دستگاهی نیست. رانندگی طولانی بدون میزان لاستیک را میخورد و خودرو را میکشد.
گردگیر پاره را جدی بگیرید حتی قبل از لقی زیاد. مهره و پین نو و گشتاور درست ایمنی اتصال را میسازند. بعد از تصادف جدول هر دو سمت را بازدید کنید. رینگ ضربهخورده و بالانس نبودن فشار اضافه به قرقری نو میآورد و باید همزمان رفع شود.
اگر بعد از تعویض خارجی هنوز لقی وسط فرمان مانده، داخلی یا جعبه را ادامه دهید نه تعویض کور سمت دیگر. گردگیر جعبه فرمان پارهشده را عوض کنید تا آلودگی داخل نرود. در فرمان برقی ممکن است کالیبراسیون زاویه لازم شود.
ابزار جداکننده مناسب از ضربه مخرب به رزوه جلوگیری میکند. چند کیلومتر اول به تقه و لقی گوش دهید و در صورت توصیه گشتاور را بازبینی کنید. قطعه بینام زود گریس خالی میکند و هزینه لاستیک را بالا میبرد.
به مشتری بگویید چاله و مالیدن چرخ به جدول را کم کند و گریس پاشیده زیرین را زود گزارش دهد. ثبت سمت و نوع خارجی/داخلی روی فاکتور عیبیابی بعدی را شفاف میکند و از خرید اشتباه تکراری میکاهد.
ایمنی هدایت به این قطعه کوچک گره خورده است؛ لقی پیشرفته را برای سفر نگذارید. میزان درست و قرقری سالم دقت فرمان و عمر لاستیک را برمیگرداند و حس ناامن جاده را کم میکند.
جزئیات پایانی قرقری فرمان
پس از میزان، فرمان را در مسیر مستقیم روی جاده صاف چک کنید تا وسط بودن غربیلک و عدم کشش تأیید شود. اگر هنوز کج است، قبل از متهم کردن قرقری، جعبه و ستون را در فهرست بررسی بگذارید و از مشتری درباره ضربه قبلی بپرسید.
گردگیر را بچرخانید و از آزاد بودن بدون نیشگون مطمئن شوید. پین مهره را باز کنید و اضافه را خم کنید تا نیفتد. چند روز اول هر صدای تقه یا لقی تازه را جدی بگیرید و برای بازبینی گشتاور وقت بدهید.
اگر فقط یک سمت عوض شده، سمت مقابل را از نظر گردگیر و لقی دست بزنید و گزارش دهید. تعویض جفتی وقتی هر دو در آستانه خرابیاند منطقی است و باید با دلیل گفته شود.
روی فاکتور خارجی یا داخلی بودن و انجام میزان را قید کنید. بدون این دو نوشته، گارانتی و عیبیابی بعدی مبهم میشود و ممکن است قطعه درست هم متهم شود. ایمنی هدایت ارزش این دقت را دارد.
قرقری خارجی معمولاً نزدیک چرخ است و لقیاش فرمان را شل و ناپایدار میکند؛ قرقری داخلی نزدیک جعبه است و گاهی صدای تقه زیر کاپوت میدهد. تشخیص محل با اهرم و نگاه به بازی مفصل روشن میشود و تعویض اشتباه قطعه سالم را هدر میدهد.
مهره قفلی و طول رزوه را قبل از باز کردن علامت بزنید تا بعد از بستن اولیه نزدیک تنظیم قبلی باشید؛ میزان نهایی جایگزین حدس چشمی میشود اما علامت اولیه زمان میزانکار را کم میکند. رزوه زنگزده را با نفوذی تمیز کنید تا مهره نو گیر نکند.
گردگیر پاره راه ورود گل و آب است و مفصل زود خشک و لق میشود. اگر فقط گردگیر خراب است و مفصل هنوز سفت، گاهی تعویض گردگیر کافی است ولی در عمل بسیاری از کارگاهها قرقری کامل را پیشنهاد میکنند چون هزینه دوباره باز کردن بالاست.
بعد از تعویض، قفل فرمان و حس وسط غربیلک را در سرعت کم و متوسط آزمایش کنید. لرزش فرمان در سرعت مشخص ممکن است از بالانس چرخ باشد نه قرقری؛ عیبیابی را مخلوط نکنید. ثبت کیلومتر و سمت تعویضشده روی فاکتور تاریخچه فرمان را کامل میکند.
در خودروهای با فرمان برقی، کالیبره زاویه فرمان بعد از میزان گاهی لازم است تا چراغ هشدار و کمکهای پایداری درست کار کنند. این مرحله را فراموش نکنید و اگر دستگاه ندارید خودرو را به مرکز مجهز بفرستید.
نگهداری پیشگیرانه شامل بازدید چشمی گردگیر در هر تعویض روغن و گوش دادن به تقه در چرخش کامل فرمان است. تعویض دیرهنگام قرقری میتواند جعبه فرمان را هم درگیر کند و هزینه را چند برابر کند. ایمنی مسیر مستقیم و پیچها به سلامت این مفصل وابسته است.
یادداشت تکمیلی شماره 1 برای tie-rod-end: گشتاور اتصالها، وضعیت گردگیر یا بوش، و نتیجه تست جادهای کوتاه را ثبت کنید تا تحویل بدون ابهام انجام شود و مراجعه بعدی با داده مشخص پیش برود.
سؤالات پرتکرار
خارجی را عوض کنیم یا داخلی را؟
با تست مشخص میشود؛ هر کدام علائم و محل جدا دارند.
بدون میزان میتوان رانندگی کرد؟
فقط تا رسیدن به میزانکار آن هم کوتاه؛ رانندگی طولانی بدون میزان مضر است.
دو طرف را با هم عوض کنیم؟
اگر هر دو لق یا گردگیرپارهاند بهتر است؛ الزام همیشگی نیست.
بعد از تعویض فرمان کج است؛ چرا؟
میزان نشده یا علامت طول میل درست برنگشته؛ میزان دستگاهی لازم است.
مدل من در فهرست نیست؛ چه کنم؟
محل قرقری و عکس را بفرستید تا قطعه همخوان تأمین شود.
سفارش از پیشران موتور
قرقری فرمان باید با سمت و نوع میل خودروی شما همخوان باشد. اگر فیتمنت در قیمتها نیست، پیش از سفارش با ما هماهنگ کنید.
در تعمیرگاه پیشران موتور، لقی فرمان تفکیک میشود و در صورت نیاز قرقری با گشتاور صحیح و تنظیم زاویه نصب میگردد.